Rozmowa z lekarzem stomatologiem Ewą Fit, Katarzyną Wąsowską oraz Natalią Wańską

Jak rodzice i dzieci powinni dbać o zdrowie zębów?
Od momentu wyrznięcia pierwszego zęba bardzo ważne jest zapobieganie próchnicy. Podstawą jest właściwa i regularna higiena oraz odpowiednie nawyki żywieniowe.
Oczyszczanie jamy ustnej należy rozpocząć w momencie, kiedy dziecko nie ma jeszcze zębów. Bezzębne dziąsła niemowlęcia oczyszcza się delikatnie za pomocą jałowego gazika nasączonego przegotowaną wodą lub naparem z rumianku. W wieku ok. 6 miesięcy, gdy u dziecka pojawią się pierwsze zęby mleczne należy zacząć przyzwyczajać je do czyszczenia zębów za pomocą miękkiej szczoteczki. Dzieciom rocznym możemy pozwolić na próby samodzielnego szczotkowania zębów bez użycia pasty, które trzeba jednak traktować jako zabawę i oswajanie z tą czynnością, a nie pełne umycie zębów. Z wiekiem samodzielność dzieci w myciu zębów powinna się zwiększać, jednak za każdym razem zabiegi te powinny być kontrolowane i w razie potrzeby poprawiane przez dorosłych. Zęby powinny być myte przynajmniej 2 razy dziennie po śniadaniu i po kolacji, a najlepiej po każdym posiłku.
Podstawą zdrowia jamy ustnej jest również urozmaicona dieta. Należy unikać jedzenia próchnicotwórczych pokarmów (ciastka, chipsy, kleiste słodycze) oraz picia słodzonych lub kwaśnych napojów szczególnie pomiędzy posiłkami. Bardzo niebezpieczne ze względu na ryzyko powstania próchnicy jest podawanie dzieciom pokarmu w nocy lub słodzonych syropów przed spaniem.
Rodzice powinni być świadomi, że to właśnie oni odpowiadają za stan zdrowia jamy ustnej i zębów swoich dzieci.

Czy poza higieną i odpowiednim żywieniem są inne sposoby zapobiegania powstawania próchnicy u dzieci?
Zapobieganie próchnicy warto rozszerzyć o profesjonalne zabiegi takie jak fluorkowanie powierzchni zębów za pomocą żeli lub lakierów oraz lakowanie. Pokrycie powierzchni zębów specjalnym preparatem o dużej zawartości fluoru zwiększa jego odporność na próchnicę .Lakowanie jest natomiast metodą zabezpieczenia głębokich bruzd w bocznych zębach mlecznych i stałych za pomocą światłoutwardzalnego materiału, który blokując takie bruzdy zmniejsza ryzyko wystąpienia w nich próchnicy. Zabieg ten można przeprowadzić jedynie w zdrowych zębach, bez żadnych oznak próchnicy, najlepiej niedługo po wyrznięciu

Kiedy powinna odbyć się pierwsza wizyta dziecka u dentysty?
Pierwsza wizyta dziecka w gabinecie stomatologicznym powinna odbyć się po pojawieniu się pierwszych zębów czyli ok. 6-8-go miesiąca życia. Ma ona na celu kontrolę prawidłowego rozwoju jamy ustnej dziecka oraz instruktaż higieny skierowany do rodziców. Ze względu na to, że pierwsza wizyta dla dziecka może być wydarzeniem stresującym, w przypadku starszych dzieci (2-3 rok życia) jest to czas przeznaczony do zaadaptowania się dziecka do wyglądu gabinetu i przyzwyczajenia do lekarza (tzw. wizyta adaptacyjna). Dobrym rozwiązaniem jest to, gdy wizyta adaptacyjna, może odbyć się w przyjaznej, bezstresowej atmosferze. Dlatego nie odkładajmy jej do momentu wystąpienia bólu. Wczesny pozbawiony bólu kontakt ze stomatologiem, rozmowa w miłej atmosferze oraz wzbudzenie wzajemnego zaufania pozwoli na oswojenie się dziecka z wizytami i przygotuje do leczenia zębów, jeżeli zajdzie taka potrzeba. Istotne jest również zachowanie samego rodzica lub opiekuna- jego lęk i niepokój wyrażony w słowach, gestach lub zachowaniu może zaniepokoić dziecko. Dlatego tak ważne jest nie używanie przy dziecku słów: ”To nie będzie bolało…”, „Nie bój się…” gdyż mogą one tylko wzmóc lęk u dziecka. Natomiast bezstresowe podejście rodzica do wizyt prawdopodobnie wywoła podobne zachowanie u dziecka. Regularne wizyty kontrolne powinny rozpocząć się od 2-go roku życia i odbywać się co pół roku lub częściej, jeżeli wymaga tego sytuacja. Mają one głównie na celu szybkie rozpoznanie próchnicy w zębach mlecznych lub stałych co pozwoli na skuteczne i bezstresowe leczenie.

W jaki sposób leczy się zęby u dzieci?
Opinia,że zębów mlecznych nie należy leczyć bo i tak wypadną, jest już na szczęście coraz rzadziej spotykaną teorią .Nie leczona próchnica zębów mlecznych prowadzi szybko do bardzo bolesnych stanów zapalnych miazgi zęba, a w późniejszym czasie do zapalenia tkanek wokół zęba. Często w takich sytuacjach jedyną możliwością jest usunięcie zęba. Przedwczesna utrata zębów mlecznych skutkuje bardzo poważnymi i trudnymi do wyleczenia konsekwencjami w postaci wad zgryzu, wad wymowyoraz poważnymi schorzeniami przyzębia. Zęby mleczne z ubytkami próchnicowymi leczone są podobnie jak u dorosłych. Należy oczyścić ząb z próchnicy i wypełnić ubytek materiałem. U dzieci w zębach mlecznych oprócz typowych wypełnień w kolorze zęba, stosuje się także wypełnienia kolorowe np. różowe,zielone,niebieskie. Mali pacjenci są bardzo dumni z takich ozdób i chętnie odwiedzają dentystę na kolejny wizytach. Jeżeli zabieg mógłby być bolesny, stosuje się znieczulenia.

Co zrobić, gdy dziecko dozna urazu zębów?
Przede wszystkim tak szybko jak to tylko możliwe zgłosić się do gabinetu stomatologicznego (istotne są minuty!).
Jeżeli dziecko złamało ząb i mamy jego odłamany fragment, najlepiej wziąć go ze sobą.
W przypadku utraty zęba należy odnaleźć ten ząb, nie dotykając korzeni zęba umieścić go w roztworze soli fizjologicznej, mleku lub przetransportować w jamie ustnej dziecka (między zębami a policzkiem) i natychmiast zgłosić się do dentysty.

Co zrobić, gdy zauważymy u dziecka wadę zgryzu?
Jeżeli zauważymy u dziecka krzywe zęby, nieprawidłowe relacje szczęk wobec siebie lub wadę wymowy, jest to sygnał, aby wybrać się na konsultację ortodontyczną. Rodzice powinni wiedzieć, że „krzywe zęby” to nie tylko defekt kosmetyczny. Mogą one prowadzić do powstania innych, poważnych problemów takich jak :próchnica zębów, choroby przyzębia, bóle głowy, nieprawidłowa wymowa i inne.